هربار که به نام کودک می رسید ، به او اجازه دهید تا این کلمه را او
بگوید . مثلا :" روزی روزگاری دختر کوچولویی بود به نام ... این دختر
کوچولو که نامش ... بود ، رفت توی آشپزخانه تا ناهار بخورد ... . ماجراهایی
به قصه بیافزائید تا فرزندتان را به گفتن کلمه های بیشتری تشویق کند .
مثلا :" عزیز دل مامان که اسمش ... است ، حالا می خواهد از ماشین لباس شویی
... را درآورد و روی ... پهن کند . بهتر است قصه را یک بار بدون جای خالی
برایش تعریف کنید و بار دوم بخواهید او برایتان بگوید ؛ یا حتی کلمه های
جای خالی را عوض کند .
* با خواندن شعر در مورد اشیای مختلف اتاق و
انجام حرکت های خیالی ، مهارت های زبانی و قوه ی تخیل او را تکامل بخشید .
مثلا درباره ی صندلی کوچک اتاقش شعر بخوانید و بعد خودتان نقش صندلی را
بازی کنید :"حالا مثلا من یک صندلی گوشتی هستم ، صندلی این شکلیه " بعد هر
دو با هم هواپیما شوید . دست هایتان را باز کنید و دایره وار دور اتاق
بچرخید و اوج و فرود داشته باشید .
زمانی که به گشت و گذار در پارک و
جنگل می روید ، از اول تا آخر کودکتان را رها نکنید تا به تنهایی بازی کند .
از زیبایی های طبیعت برای پرورش ذهن او استفاده کنید
* "خانه سازی" با
مکعب های چوبی و پلاستیکی فوق العاده است . حتی می توان با مکعب ها خانه
ساخت و عروسک ها را داخل آن گذاشت تا صورتشان از پنجره اش پیدا باشد ، یا
برای اسب و گاو پلاستیکی ، طویله درست کرد واو را میان دیوار های ساخته شده
محصور کرد . می توان هر بار ساختمان های پیچیده و قلعه های عجیب تر ساخت .
* اگر می خواهید کودکی منطقی داشته باشید ، با منطق و دلیل با او صحبت کنید . قانون "علت و معلول" ، جزء کلیدی منطق است : اینکه اگر لبخند بزنم ، مامان به من لبخند می زند ؛ اینکه کودک بفهمد یک چیز ، علتِ چیز دیگری است ، سیناپس هایی در ذهن کودک ایجاد می کند که مفاهیم پیچیده تر منطق را پشتیبانی می کند . این را با بازی های نمایشی به او نشان دهید .
* زمانی که به گشت و گذار در پارک و جنگل می روید ، از اول تا آخر
کودکتان را رها نکنید تا به تنهایی بازی کند . از زیبایی های طبیعت برای
پرورش ذهن او استفاده کنید . مثلا انواع و اقسام شاخ و برگ های سوزنی و پهن
و مارپیچ را به او نشان دهید . انواع سنگ های صاف و زبر و سفید و تیره و
رگه دار را کنار هم قرار دهید و بگذارید آنها را در دستانش بگیرد و
تفاوتشان را درک نماید . سنگ های صاف را به گونه ای داخل آب رودخانه
بیاندازید که چند بار بالا و پائین بیاید و کودکتان از این عمل به شگفت آید
و شما را قهرمان بنامد .
* همان طور که در مقالات قبل گفتیم ، "بوسه ، بغل و نوازش " معجزه می کند . در این دوره ی سنی نیز از آن غافل نباشید .
*
به کودکتان یاد دهید که باید یکسری کارها را پشت سر هم مثل زنجیر انجام
دهد . یاد گرفتن " توالی" ، مهارت مهمی است که اگر کودک آن را به درستی
بیاموزد ، در مدرسه با "خواندن " مشکل پیدا نخواهد کرد. مثل مسواک زدن :
اول مسواک را برداریم ، حالا رویش خمیر دندان بگذاریم ، حالا این طوری
مسواک می زنیم ، بعد با یک لیوان آب دهان را می شوئیم ، بعد کمی قرقره می
کنیم ( نترسید ! بچه ها قرقره کردن را می آموزند امتحان کنید !) حالا نوبت
شستن مسواک است ، سپس خشک کردن دست و صورت با حوله . فردا شب ، او باید
شروع کند و سیر کارها را کم کم به شما بگوید وهر بار بخش جدیدی را اضافه
کند .
بازی های تخیلی را هیچگاه فراموش نکنید ! بازی ها خیالی ، فرصت
های جدیدی را برای انگیزش زبانی ایجاد می کنند . مثلا شما شیر شوید و
کودکتان یوزپلنگ و به شکار خرگوش ها بروید
* بچه ها عاشق گشتن و یافتن
اشیاء هستند . وسیله ای را در اتاقش پنهان کنید و از او بخواهید آن را
بیابد . با ضربات خودکار روی میز ، نزدیک شدن و دورشدن او از شی را کنترل
کنید . لازم نیست برایش توضیح دهید که چه کار می کنید شاید او علت کار شما
را به درستی متوجه نشود . بگذارید او علت ها را بر اساس تجربه و به صورت
ناخودآگاه درک نماید .
* با او به داخل حمام بروید و لگن او را پراز آب
نمایید . وسایل مختلف را داخل آب بیندازید و ببینید کدام روی آب می ایستد و
کدام به ته آب فرو می رود . با او در مورد این وسایل و وضعیت شان صحبت
کنید .
* بچه ها دوست دارند به شکل های مختلف با اسباب بازی هایشان بازی
کنند . این بار بیایید اسباب بازی ها را طبقه بندی کنیم . وسایل قرمز یک
طرف ، وسایل آبی یک طرف دیگر ، حالا وسایل کوچکتر روی وسایل بزرگتر . بچه
ها از چیدن اسباب بازی ها روی هم لذت می برند . البته نظر بچه ها را هم در
مورد نحوه ی جدا کردن اسباب بازی ها بپرسید . شما و او می توانید با نگاه
کردن به اسباب بازی ها ، راه های مختلف جدا کردن آنها را پیدا کنید.
حرکت گام به گام و نظارت بر فعالیتهای
کودکان در فضای مجازی می تواند وظیفهای چالش برانگیز محسوب شود. این مساله
زمانی که کودکان و نوجوانان دارای رایانه شخصی، تلفن همراه هوشمند، تبلت و
یا کنسولهای بازیهای ویدئویی هستند، شرایط جدیتری نیز به خود می گیرد.
با این وجود، استفاده از اینترنت در کنار کودکان می تواند به تجربهای لذت
بخش هم برای شما و هم برای آنها مبدل شود.
وب سایتهای دوست داشتنی
بسیاری در اینترنت وجود دارند که ارائه خدمات به افراد نوپایی که برای
نخستین بار جستجو و کاوش در دنیای پهناور اینترنت آغاز کردهاند را در
دستور کار خود قرار دادهاند. استفاده از این خدمات می تواند فرصتهای
آموزشی مفیدی را برای کودکان فراهم کند. در نظر گرفتن ایمنی کودکان در فضای
مجازی از اهمیت ویژهای برخوردار بوده و از این طریق والدین می توانند در
بهترین موقعیت ممکن هدایت دقیق و مسئولانه فرزندان خود در فضای مجازی را بر
عهده بگیرند.
از این رو، آگاهی و شناخت از خطرات موجود در این
زمینه و برنامه ریزی مناسب پیش از فراهم کردن دسترسی به اینترنت برای
کودکان از اهمیت ویژهای در دنیای امروز که شاهد آهنگ سریع پیشرفت فناوری
است، برخوردار می شود. در ادامه این مطلب گزیدهای از خطرات و همچنین
اقدامهای لازم برای حضور ایمن کودکان در فضای مجازی را بیان می کنیم.
خطرات
در
فضای مجازی، امکان برقراری تماسهای نامناسب کودکان با افرادی که ممکن است
قصد سوء استفاده، بهره برداری و یا تجاوز به حریم خصوصی آنها را داشته
باشند، وجود دارد.
در فضای مجازی، امکان بروز رفتارهای نامناسب
کودکان به واسطه تاثیرپذیری از شیوههای برخورد آنلاین دیگران مانند ارائه
اطلاعات شخصی در مکانهایی که افراد بسیار زیادی به آنها دسترسی خواهند
داشت، وجود دارد. بر همین اساس، امکان تبدیل شدن کودکان و نوجوانان به عامل
و یا هدف "زورگیری سایبری*" وجود دارد.
در فضای مجازی، امکان
دسترسی به محتوای نامناسب مانند فیلمها، تصاویر، مطالب و نوشتههای غیر
اخلاقی، نژادپرستانه، خشونت آمیز و دیگر موارد مضر و خطرناک یکی دیگر از
مواردی است که کودکان و نوجوانان را به شدت در معرض تهدید قرار می دهد.
در فضای مجازی، امکان تجارت گرایی که شامل بازاریابی و تبلیغات گسترده با محوریت کودکان می شود، وجود دارد.
در فضای مجازی، امکان دسترسی کودکان به اطلاعات شخصی والدین و یا افراد دیگر که روی رایانه آنها ذخیره شدهاند، وجود دارد.
در
فضای مجازی، استفاده بی دقت و یا ناآگاهانه کودکان می تواند احتمال آلودگی
رایانه و یا دستگاههای دیگر به ویروسها و بدافزارها را افزایش دهد.
ایمن نگه داشتن کودکان در فضای آنلاین
روشهای
مختلفی برای ایمن نگه داشتن کودکان هنگام حضور آنها در فضای مجازی وجود
دارد. بی تردید، یکی از موثرترین روشها در این زمینه آموزش آنها از سنین
پایین و آشنایی و افزایش آگاهی کودکان درباره خطراتی است که امکان مواجه
شدن با آنها در فضای مجازی وجود دارد.
همچنین، کودکان باید چگونگی
شناسایی این تهدیدها و خطرات و اقدامهای ضروری برای مقابله با آنها را فرا
بگیرند. منابع آموزشی مناسبی برای والدین، معلمان و حتی خود کودکان وجود
دارند که ابعاد مختلف ایمنی کودکان در فضای آنلاین را پوشش می دهند.
در
ادامه برخی از اقدامهای مثبتی که می توان مورد بهره برداری قرار داد را
معرفی می کنیم. به یاد داشته باشید که این عوامل با افزایش سن کودکان تغییر
کرده و به طور مرتب باید مورد بازبینی و توجه قرار بگیرند.
- برای
آموزش و افزایش آگاهی کودکان درباره فضای مجازی می توانید مجموعهای از
قوانین پیرامون استفاده از اینترنت، ایمیل و پیامهای مختلف را تنظیم کنید.
کودکان باید مسئولیت پذیری در قبال اقدامهایی که انجام می دهند را فرا
گرفته و حس قضاوت و داوری را در خود بهبود ببخشند.
- باید کودکان
نسبت به این مساله آگاه کنید که مخاطبان آنلاین آنها در فضای مجازی لزوما
همان افرادی نیستند که بیان می کنند. به عنوان مثال فردی که بیکار است می
تواند خود را مهندسی با درآمد بالا توصیف کند.
- محرمانه نگه داشتن
اطلاعات و جزئیات شخصی در فضای مجازی و عدم دسترسی عمومی به آنها، اقدام
دیگری است که باید به کودکان پیش و در زمان استفاده از اینترنت آموزش داده
شود.
- هنگامی که کودکان فهرست آنلاینی را تکمیل می کند باید
اطمینان حاصل کنید که از آدرس ایمیل خانوادگی که برای آنها در نظر گرفته
شده است، استفاده می کنند.
- کودکان هرگز نباید بدون نظارت فردی
بالغ با فرد یا افرادی که در دنیای مجازی ارتباط داشتهاند، در دنیای واقعی
نیز ملاقات داشته باشند.
- ارتباط نزدیکی با کودکتان برقرار کرده و
با افزایش حس اطمینان در وی، این امکان را فراهم کنید تا درباره
نگرانیهای خود پیرامون مکالمات، پیامها و یا رفتارهایی که در فضای مجازی
داشته است، صحبت کند. کودکان را تشویق کنید تا تجربه حضور خود در اینترنت
را با شما به اشتراک گذاشته و آن را به یک تجربه خانوادگی مبدل کنند.
- از کودکان بخواهید تا هر گونه زورگوییهای سایبری را به سرعت و از طریق گفت و گوی حضوری و یا تلفنی به شما اطلاع دهند.
-
از تنظیمات کنترل والدین در مرورگرها، موتورهای جستجو و بستههای امنیت
اینترنتی برای حضور ایمن کودکان در فضای مجازی استفاده کنید.
- در صورت امکان، از نرم افزارهای ویژه کنترل والدین استفاده کنید.
- هرزنامهها و پاپ آپهای ناشناس و متفرقه را مسدود کنید.
-
امکان دسترسی تنها از طریق یک رایانه خانوادگی که در اتاقی مشترک قرار
دارد را برای نظارت هرچه بهتر بر فعالیتهای اینترنتی کودکان فراهم کنید.
- همواره در نزدیکی کودکانی که در فضای مجازی هستند، حضور داشته باشید.
- در صورت امکان از یک صفحه اصلی اینترنتی کودکپسند در تنظیمات مرورگر خود استفاده کنید.
-
با زبان رایج در اتاقهای گفت و گو آشنا شده و برای آگاهی هرچه بیشتر با
عملکرد آنها یک حساب کاربری در وب سایت یا نرم افزارهای خدمات دهنده آنها
ایجاد کنید.
- یک حساب ایمیل خانوادگی ایجاد کنید تا در صورت نیاز
به ثبت نام در برخی وب سایتها و یا رقابتهای آنلاین، کودکان از آن
استفاده کنند.
- اطمینان حاصل کنید که فرزاندان به
حسابهای کاربری شما دسترسی نداشته تا از پیامدهای منفی مانند حذف کردن و
یا جابجا شدن غیر منتظره و ناخودآگاه اطلاعاتان توسط کودکان جلوگیری کنید.
-
نسبت به محدود کردن دسترسی کودکان به حسابهای کارتهای اعتباری یا
اطلاعات بانکی اطمینان حاصل کنید. همچنین از عدم دسترسی آنها به
فروشگاههای آنلاین و یا وب سایتهای دیگری که جزئیات و اطلاعات شما در
آنها ذخیره شدهاند اطمینان حاصل کنید.
- در مدت زمان استفاده از
رایانه برای کودکان و این که چه زمانی در طول روز باید مورد استفاده قرار
بگیرد، محدودیتهایی را قائل شوید.
* زورگیری سایبری (Cyber
Bullying) شامل استفاده از رسانههای الکترونیک به ویژه تلفن همراه و
اینترنت برای ارعاب، تهدید یا ناراحت کردن فردی دیگر می شود.
- ۹۴/۱۱/۱۸